Ana sayfa / Rehberler ve hikâyeler
07.10.2026
Doğu Bosna Drina’dır, kesilmeyen ormandır ve gölleri olan dağdır. Višegrad, Mehmed Paşa Sokoloviç Köprüsü’nü tutar. Andrićgrad, bu köprünün yanındaki taş yerleşimdir ve onu taşıyan kemerden daha yenidir. Perućica, Sutjeska Milli Parkı’ndaki yaşlı ormandır. Tjentište onun altındaki vadidir. Zelengora dağ göllerini tutar. Bu, Saraybosna’dan bir öğleden sonralık gezi değildir. Yol bir gün ister. Yaşlı orman, telefon haritasının kestirme çizdiği gibi değil, parkın söylediği gibi gidilmesini ister.
Yaz patikaları ve gölleri açar. Sonbahar Sutjeska’yı boyar. Kışın Zelengora ve Perućica’ya giden yollar durabilir. Girişin açık olduğunu varsayarak çıkmayın. Bu yörenin firmalarını rehberde şehre göre arayın. Köprüye acele bir fon olarak değil, yapı olarak bakın.
Višegrad’daki köprü, Drina üzerinde on altıncı yüzyıldan kalma uzun bir taş köprüdür ve dünya mirası listesindedir. Kemerler bir yakadan diğerine gider. Orta ayak üzerinde bir dinlenme yeri vardır. Alttaki nehir yeşil ve hızlı olur. Köprüyü geçmek kısadır. Durmak daha uzun sürer ve daha değerlidir. Ivo Andrić bu köprüyü romana almıştır, ama taş kitaptan eskidir ve görülmek için okunmayı şart koşmaz.
Kemerleri kalabalıksız görmek istiyorsanız sabah gelin. Öğlen taş aydınlık, su koyudur. Korkuluğa tırmanmayın. Köprü aynı anda yol ve anıttır. İkisi de kenardan değil, ortadan gidilmesini ister.
Andrićgrad, köprünün yanında, daha yakın bir zamanda meydan, sokak ve yazara bir anıt olarak kurulmuş taş bir yerleşimdir. Ortaçağ kenti değildir ve öyle çağrılmamalıdır. Meydan, kapı ve eski köprüye geri bakış kısa bir yürüyüş verir. Yemek yiyecek ya da kahve içecekseniz dekoru değil, çalışan firmayı görün. Eski köprü geliş sebebi olarak kalır. Andrićgrad kıyıdaki eklentidir. Yağmur yağınca ya da gölge isteyince işe yarar. Kemerlerin yerine geçmez.
Perućica, Sutjeska’daki yaşlı ormandır ve Avrupa’da bu tür ormanın son büyük kalıntılarından biridir. Sıkı bir koruma alanıdır. Giriş, isteyenin istediği yere yürüyüşü değildir. Patikadan ve parkın o gün tuttuğu eşlikle gidilir. Ağaçlar yüksektir, toprak nemlidir, sessizlik düzenlenmiş değildir. Hatıra için dal kırmayın ve daha iyi bir kare için patikadan inmeyin. Orman, Višegrad’dan daha güneye gidilmesinin sebebidir, bir köprü daha değil.
Perućica’daki bir gün, saatler süren yolun ve bir de Zelengora’nın yanına sığmaz. Yaşlı ormanı isteyen ona bütün günü ve gün ışığında dönüşü versin.
Tjentište, Sutjeska’da yamaçların altındaki vadidir. Uzaktan görülen bir anıtı vardır. Vadi, parkın hissine giriştir: nehir, çayır ve tırmanan orman. Perućica’nın yerine geçmez. Durmak, ölçeği görmek ve o gün yürüyüşün nerede serbest olduğunu sormak için yerdir. Anıtın kendi tarihi vardır. Metin yer ve vadi hakkındadır, muharebe hakkında değil. Açık olan alanda kalın.
Zelengora, Sutjeska’daki dağdır ve birkaç dağ gölü vardır. Orlovačko, Štirinsko ve diğer göller sirklerde durur, soğuk ve koyudur. Onlara giden yol Višegrad rıhtımının gezisi değildir. Tam gün, sağlam ayakkabı ve süs olmayan bir hava tahmini ister. Sis kıyıyı saklayabilir. Yazın gezi mümkündür. Geç sonbahar ve kışın yola çıkmadan önce yolun canlı olup olmadığını sorun.
Göl öğle yemeğinin artığıyla beslenmez. Suya vardıysanız onu bulduğunuz gibi bırakın. Zelengora, aynı öğleden sonra köprünün eki değildir. Doğunun bütünüyle geçilmesinin ikinci sebebidir.
İki gün en azdır. İlki Višegrad’dır: sabah köprü, yağmur yağıyorsa ya da gölge arıyorsanız Andrićgrad, ve güneye koşmadan Drina kıyısı. İkincisi Sutjeska’dır: giriş olarak Tjentište, o gün eşlik mümkünse Perućica. Zelengora üçüncü bir çıkış ister. Saraybosna’dan yaşlı ormana gidip aynı gün dönüp ormanı gördüğünüzü söylemeyin. Otoparkı görmüşsünüzdür. Drina kanyonunda sis, şehir için hava açık olsa bile kemerleri saklayabilir. O zaman beklenir, tırmanılmaz.
Köprüde rüzgâr nehirden gelir ve öğleni serinletir. Perućica’da aynı saat nemli ve loştur. İki havayı aynı kıyafetle karşılamayın. Dönüşte Višegrad’da ışık kemerlere vuruyorsa durun. O kare, yolda çekilen kareden daha durudur.
Doğu Bosna yüzyıllarca süren bir köprüden ve köprüden daha uzun süren bir ormandan kurulur. Arası yoldur. Višegrad’daki ve parkın yanındaki firmalar kapısıyla rehberde kalır. Bu rehberdeki köprü fotoğrafı Jocelyn Erskine-Kellie’nin eseridir ve CC BY-SA 4.0 lisansındadır.
